Metoda projektów jest strategią postępowania dydaktycznego bardzo przyjazną dla uczniów i nauczyciela. Sprzyja ich wspólnej pracy i osiąganiu wysokich efektów, przede wszystkim dydaktycznych. Warunkiem sukcesu stosowania tej metody jest przekonanie uczniów, aby przejęli odpowiedzialność za własną pracę. Jeżeli uda się to osiągnąć, wówczas rezultat kształcenia jest znacznie lepszy niż w przypadku stosowania metod tradycyjnych.

Cechy metody projektów:

Uczniowie w centrum zainteresowania

Pierwszym do rozwiązania problemem w metodzie projektów jest zaakceptowanie projektu przez uczniów. Projekt musi być postrzegany jako interesujący i najlepiej w jakimś, choć niewielkim stopniu użyteczny.

Istnieje wiele technik wzbudzania zainteresowania uczniów projektem. Techniki uznawane za najbardziej skuteczne, sprowadzają się do właściwego ustalenia tematyki projektu, np.:

• projekty związane z kierunkiem dalszego kształcenia ucznia,
• projekty wynikające z zainteresowań uczniów,
• projekty związane z przyszłym miejscem pracy ucznia,
• projekty wykonywane dla ludzi  niepełnosprawnych, starszych, dzieci w domu dziecka itp.
• projekty wykonywane dla potrzeb szkoły,
• projekty wykonywane dla samych siebie,
• lub w fazie wstępnej wykonywania projektów – projekty proste wdrażające uczniów do pracy tą metodą.

Uczniowie wykonując projekt mają szansę przekonać się, jakie zdolności i mocne strony posiadają oraz czy mają możliwość osiągnąć sukces.

Praca w grupie

Jedną z kluczowych umiejętności wysoko wykwalifikowanych pracowników jest umiejętność współdziałania w grupie, która powinna doprowadzić do znalezienia swojego miejsca na rynku pracy i osiągnięcia sukcesu zawodowego. Z tego też względu najbardziej cenne są projekty wykonywane w grupach, przy których uczniowie kształtują swoje umiejętności współpracy w różnych sytuacjach zawodowych i poza zawodowych. Uczniowie podejmujący pracę w grupie mogą uzyskać pomoc w osiąganiu postawionych celów, mogą być motywowani do działania, rejestrować oczekiwane wzory zachowań, wyzwalać inicjatywę, uzyskiwać wsparcie emocjonalne. Grupa dobrze zorganizowana i zintegrowana, może być bardzo skuteczna w działaniu.

Rozwiązywanie  problemów przez uczniów

Rozwiązywanie problemów teoretycznych lub praktycznych jest jednym z aspektów metody projektów. Ma ono szczególne znaczenie przy rozwiązywaniu problemów w grupie. Powinno doprowadzić do wzajemnej inspiracji uczniów, zmniejszonej tendencyjności, zwiększonej zdolności do podejmowania ryzyka, poprawnej komunikacji pomiędzy poszczególnymi członkami grupy, a w efekcie powinno doprowadzić do lepszych rozwiązań.

Zgodnie z tą zasadą stosowane powinny być różne techniki rozwiązywania problemów, wśród których  należy wymienić: ‘burzę mózgów” czy metaplan.

Ważnym działaniem jest tworzenie dobrego klimatu do rozwiązywania problemów. Zagadnienie to jest ściśle związane z takim stylem zarządzania projektem przez  nauczyciela, który powinien doprowadzić do:

• delegowania odpowiedzialności,
• delegowania  problemów,
• zapewnienia swobodnej komunikacji,
• wyznaczania wysokich standardów osiągnięć,
• unikania nieuzasadnionego krytykowania pomysłów,
• usuwania ograniczeń,
• zachęcania do podejmowania ryzyka w sytuacjach, w których można tolerować konsekwencje niepowodzeń,
• nagradzania dobrych pomysłów.

Jak doprowadzić do tego, żeby uczniowie wykonali projekt?

• Negocjowanie tematu z uczniami – podpisywanie kontraktu, delegowanie odpowiedzialności za wykonanie projektu na uczniów.
• Właściwe formułowanie celów – cele muszą być jednoznaczne, mierzalne, osiągalne, uzgodnione, odpowiednie do standardu wykonania. Muszą prowadzić do określonych rezultatów.
• Planowanie procesu osiągania założonych celów – opracowywanie konspektów sprawozdań – wybór właściwej metodologii.
• Wykonywanie projektu w grupach:

a)      zbieranie informacji – jej dobór, selekcja, ocenianie przydatności, opracowanie narzędzi badawczych (jeżeli wymaga tego tematyka projektu), prowadzenie badań,

b)     analiza przeprowadzonych badań – przetwarzanie uzyskanych informacji,

c)      wnioskowanie – weryfikacja, wybór optymalnych rozwiązań,

d)     praktyczne wykonanie projektu – należy zwrócić uwagę na fakt, że praktyczne wykonanie projektu nie zawsze jest możliwe do wykonania przez uczniów (szczególnie w  gimnazjum). Stąd wykonanie projektu można zakończyć na etapie projektowania konkretnych działań określonych w celach projektu. Należy jednak pamiętać, że dla uczniów ciekawe może być działanie tj. np. nie tylko zaplanowanie wycieczki po własnym mieście, lecz również jej zorganizowanie i przeprowadzenie.

• Wykonywanie sprawozdań lub kart projektu – dokumenty te powinny mieć zachowaną, uzgodnioną z nauczycielem prowadzącym projekt strukturę.
• Kształtowanie umiejętności prezentacji siebie, grupy i podjętych działań.

Nauczyciel jako „ułatwiacz” w procesie kształcenia uczniów

Metoda projektów, wymusza konieczność zmiany tradycyjnej roli nauczyciela. Przestaje on być osobą dominującą w procesie  nauczania-uczenia się uczniów, przestaje być dla uczniów głównym źródłem informacji. Zmiana roli nauczyciela idzie w kierunku organizacji samodzielnego procesu uczenia się uczniów, nauczyciel staje się przewodnikiem, towarzyszem uczniów w opanowaniu wiedzy i kształtowaniu umiejętności. Nauczyciel ingeruje w działania uczniów związane z metodą projektów tylko w sytuacjach tego koniecznie wymagających. Oczywiście, ta nowa rola nauczyciela wymusza jego nowe kwalifikacje, ukierunkowane na procedury projektów, rozumienie swej roli w projekcie, tworzenie zespołów z przypadkowej nieraz grupy uczniów, rozwiązywanie problemów przy zastosowaniu różnych technik, eliminowanie różnych rodzajów zagrożeń w pracy uczniów nad projektami.

Interdyscyplinarny charakter projektu

Model kształcenia, znajdujący swój wyraz w metodzie projektów, może objąć wiele dyscyplin, może poruszać różne problemy i zagadnienia techniczne, organizacyjne, ekonomiczne i inne, wykraczające w danej chwili poza zakres wiedzy i umiejętności nauczyciela prowadzącego projekt. Dlatego powinna istnieć możliwość korzystania przez uczniów z innych źródeł informacji, np.: bibliotek, wiedzy innych nauczycieli czy pracowników zakładów pracy. Alternatywą jest utrzymanie projektu w ramach własnej wiedzy nauczyciela. Jest to możliwe, jednak ogranicza swobodę uczniów, często ogranicza również fascynacje podjętymi działaniami, zmniejsza w efekcie poczucie sukcesu związanego z wykonaniem projektu.